Guardian: Silivri'deki çöp sahası saatte 7,4 ton metan salıyor, bulut uzaydan görünüyor

Haberi Guardian'ın çevre editörü Damian Carrington, Ruth Michaelson ve İstanbul'dan Ayça Aldatmaz imzaladı. Veri, Los Angeles'taki California Üniversitesi'nin (UCLA) Stop Methane projesinden geliyor. Ekip, uydu ölçümlerini toplayan Carbon Mapper portalını tarayıp Türkiye'de en çok metan salan 10 çöp sahasını sıraladı. Silivri listenin başında. Şile'deki saha saatte 4 ton ile onu izliyor; liste batıda İzmir'e, içeride Ankara'ya, güneyde Antalya'ya kadar uzanıyor. Gazetenin yayımladığı bir başka kare, Carbon Mapper'ın Tanager uydusunun 23 Aralık 2025'te İzmir Menemen'deki sahanın üstünde yakaladığı büyük bir bulutu gösteriyor.

Guardian'ın hesabıyla Silivri'deki tek sızıntının ısıtma etkisi, motoru çalışan 1,5 milyon büyük arazi aracına denk. Şile'ninki 800 bin araca.

Uydunun gördüğü, ofisten görünmeyen gaz

Metanın kendisi renksiz ve kokusuz. Yolçatı'daki çay ocağının önünde oturan Kemalettin Özenç'in yıllardır şikâyet ettiği koku, çürüyen yemek artığından metanla birlikte çıkan öteki gazlardan geliyor. Özenç ve komşuları dilekçe toplamaya çalışmış, yeterince imza çıkmamış.

Sahayı İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin atık şirketi İSTAÇ işletiyor. Guardian ekibi uydu görüntülerini sahadaki çalışanlara gösterdiğinde, bulutun çıktığı nokta ofis pencerelerinden görünüyordu. İSTAÇ'tan Fatih Arslan sızıntıyı henüz kille örtülmemiş döküm alanlarına bağladı: "Bunun olması kaçınılmaz. Elbette iyileştirme yapmamız gerekiyor." Sahada saatte 6 bin metreküp gaz çekilip elektrik üretmek için yakılıyor. Arslan'a göre gazı havaya kaçırmak bu yüzden israf. Tesis müdürü Ebu Bekir İkinci ise muhabirlere 1990'ların gazete manşetlerini gösterdi. Silivri bugün Türkiye'nin en büyük çöp sahası ve günde 10 bin ton atık alıyor.

İkinci'nin hatırlattığı olay İstanbul'un hafızasında duruyor. 28 Nisan 1993 sabahı Ümraniye Hekimbaşı'ndaki çöplükte dik yığılmış atık kaydı, içinde biriken metan patladı ve kayan çöp 11 gecekondunun üstüne yığıldı. 39 kişi öldü. Günay Kocasoy ile Kriton Curi 1995'te Waste Management & Research dergisinde yayımladıkları incelemede, 1976'dan beri açık olan bu döküm alanına sıkıştırma yapılmadan günde 1.500-2.000 ton çöp atıldığını yazdı.

"Bu sahaların çoğunda metan salım hızları, dünya ölçeğinde bile akıl almaz büyüklükte. Bunlar devasa sızıntılar; dünyadaki insan kaynaklı en büyük tekil metan kaynaklarından bazıları."

Cara Horowitz, UCLA Stop Methane projesi ve Emmett İklim Değişikliği Enstitüsü (The Guardian, 5 Ekim 2026)

COP31'in ilk maddesi

Zamanlama Ankara için zor. Türkiye 9-20 Kasım'da Antalya'da BM İklim Konferansı COP31'e ev sahipliği yapacak ve eylem gündeminin başına sıfır atık ile metan azaltımını koydu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 başkanı Murat Kurum, zirveye katılacak 196 ülkeye yazdığı mektupta metanı azaltmanın yakın vadede sıcaklık artışını yavaşlatmanın en hızlı yollarından biri olduğunu, atık sektörünün de bu yüzden kritik bir fırsat sunduğunu yazdı. Bakanlık, Guardian'ın sorularına yanıt vermedi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi de soruları yanıtlamadı ve sahanın fotoğraflanmasına izin vermedi. Türkiye, metanı 2030'a kadar yüzde 30 azaltmayı hedefleyen Küresel Metan Taahhüdü'nü imzalayan 159 ülke arasında yok.

Metan havada karbondioksitten çok daha kısa kalıyor ama kaldığı sürede çok daha güçlü ısıtıyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) 2021 raporuna göre 20 yıllık ölçekte etkisi karbondioksitin yaklaşık 80 katı. Bu yüzden bazı uzmanlar metan kesintisine iklimin acil freni diyor.

Türkiye'nin kendi kayıtları da sorunu biliyor. TÜİK'in 2024 envanterine göre atık sektörü toplam sera gazı salımının yüzde 2,6'sını, 15,4 milyon ton karbondioksit eşdeğerini oluşturuyor. Ülkedeki metanın yüzde 18,5'i atıktan, yüzde 62'si tarımdan çıkıyor. Türkiye'nin BM'ye sunduğu envanter, atık sektöründeki salımın büyük kaynağının depolama sahalarından kontrolsüz kaçan metan olduğunu kabul ediyor. Guardian'a göre geçen Ağustos yürürlüğe giren izleme düzenlemesi ise yalnızca karbondioksiti ölçüyor ve biyokütle kullanan tesisleri, yani çöp sahalarını, kapsam dışında bırakıyor.

Carbon Mapper'ın atık sektörü sorumlusu Dr. Tia Scarpelli, gaz toplama sistemi olan her sahanın aynı verimde çalışmadığını söylüyor: bakım eksikliği, sönen meşaleler ya da yalnızca kaliteli gazı toplayıp gerisini salmak büyük kaçaklara yol açıyor. Daha kesin yol, yemek artığını hiç gömmemek. Güney Kore yemek atığının neredeyse tamamını geri dönüştürüyor. Silivri'de ise uydunun kaydettiği ortalama hız, COP31 açılışına beş hafta kala saatte 7,4 ton.

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.