Muhabir Mathilde Warda atölyeye yaz sıcağında gitmiş. Yedi çocuklu grup derse bir saatten fazla erken gelmiş. Önce küçük film makinesini elden ele dolaştırıp parçalarını sayıyorlar, kaç kare kaldığını gösteren pencereyi, flaşı. Sonra karanlık odaya geçiyorlar. Negatifi kendileri seçiyor, deneme baskısını kendileri yapıyor; bir grup kâğıdı yerleştiriyor, öteki grup tekneden tekneye taşıyor. Atölyeyi kuranlardan Serbest Salih, işi bilen çocuklara anlattırıp ancak gerektiğinde araya giriyor. Warda'nın yazısının alt başlığı atölyeyi çocukların çocuk kalabildiği bir yer diye tanımlıyor.
AFP muhabiri Haziran'da aynı odada sekiz yaşındaki Zeynep'i izlemişti. Amar Kılıç negatifleri lavaboda banyo ederken ona merakının ne kadar büyük olduğunu sormuş. "Dünya kadar," diye cevap vermiş Zeynep.
Kobani'den Mardin'e bir karavan
Salih 32 yaşında, Suriyeli bir fotoğrafçı ve eğitmen. AFP'nin Haziran'da yayımladığı habere göre 2014'te IŞİD Kobani'ye saldırdığında kentten kaçmış. İlk analog fotoğraf atölyesini 2015'te ikinci el bir karavanla açmış: sınır boyundaki köylere gidip yoksul yerli çocuklarla mülteci çocukları aynı karanlık odada buluşturmuş. 2024'te Türk fotoğrafçı Amar Kılıç ile birlikte Mardin Artuklu'daki Şar Mahallesi'nde bugünkü atölyeyi kurdular. Adını çocuklar seçti. Fotohane, "fotoğraf evi" demek ve Türkçede, Kürtçede, Arapçada ve Farsçada aynı kelime.
Neden film kullandıklarını Salih AFP'ye anlatmış.
"Analog fotoğraf özgüvenle ilgili. Dijital bir fotoğrafı çektiğin anda silmeyi düşünebilirsin. Filmde ise atölye boyunca o 36 karenin her birini düşünüp hissediyorlar ve ancak sonunda görüyorlar. Fotoğrafları da çok güzel oluyor."
Serbest Salih, Fotohane Darkroom kurucusu (AFP, 22 Haziran 2026)
Atölyeler 6-8 hafta sürüyor ve 8-15 yaş arasındaki çocuklara açık. Derslerde kompozisyonun yanında toplumsal cinsiyet eşitliği, sağlıklı ilişkiler ve duyguları anlatmak gibi konular da işleniyor. Her çocuk eve bir fotoğraf makinesiyle dönüyor. Hangi karelerin sergileneceğine çocuklar karar veriyor. Atölyenin yazılı bir çocuk koruma politikası var ve bir ihtiyaç fark edildiğinde aileleri sosyal hizmetlere yönlendiriyorlar. Banyo ve baskıyı öğreten Murat Kılıç, çocukların karanlık odaya "sihirli oda" dediğini anlatmış AFP'ye; bembeyaz kâğıtta kendi çektikleri görüntünün belirmesi onlara "bunu ben yaptım" dedirtiyormuş.
Londra'dan Chennai'ye sergiler
UNESCO'nun dergisi Le Courrier de l'UNESCO, Ocak 2026'da atölyenin ilk yılında 126 çocuğa ulaştığını ve fotoğrafların Londra'dan Toronto'ya, Atina'dan Hindistan'ın Chennai kentine kadar sergilendiğini yazmıştı. Bu yaz da İtalya, Belçika, İngiltere ve Endonezya'da sergiler açıldı. Atölyenin kendi sayımına göre 11 ülkede 22 sergi yapıldı ve projeyi sürdürmek için 40 bin avrodan fazla para toplandı. Paranın çoğu yurt dışındaki destek etkinliklerinden ve bağışlardan geliyor. Sabancı Vakfı da atölyeyi 2026'da programının 17. sezonunda "Türkiye'nin Değişim Yaratanları" arasına aldı.
Mardin, Suriye iç savaşı boyunca binlerce mülteci ailenin yerleştiği bir sınır ili. AFP'nin görüştüğü çocukların bir kısmının ailesi 2014 ve 2015'te Şam'dan gelmiş; atölyede onlarla aynı masada Mardinli çocuklar da var. Salih derslerde Türkçe, Kürtçe, Arapça ve İngilizce arasında geçiş yapıyor. Kurucular şimdi atölyeyi yeniden tekerleklere koymayı düşünüyor. Kılıç bunu AFP'ye şöyle anlatmış: karanlık odayı karavana kurup farklı bölgelere gitmek, eğitim verip işi oradakilere bırakmak. Atölyenin kendi kayıtlarına göre Temmuz 2024'ten bu yana 310 çocuk katıldı ve karanlık odada 835 rulo film banyo edildi.
Kaynaklar ve doğrulama
Le Courrier de l'UNESCO: L'exil à hauteur d'enfance, Katerina Markelova, Ocak 2026 (UNESCO, Fransa)
Fotohane Darkroom: What We Do (Türkiye)
Fotohane Darkroom resmî sitesi, Sabancı Vakfı Türkiye'nin Değişim Yaratanları 2026 (Türkiye)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.