8 Temmuz'da Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, Afşin-Elbistan A Termik Santrali'ne iki yeni ünite (toplam 688 megavat) eklenmesine olanak veren ÇED olumlu kararını iptal etti. Gerekçe net: projenin çevresel zararlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu gösterilemedi. Davayı Greenpeace Türkiye'nin yanı sıra bölge halkı, Elbistan ve Nurhak belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği ve TEMA açmıştı. Mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti daha geçen eylülde raporunu yazmıştı: proje kamu yararına değil.
Karar Avrupa basınında geniş yankı buldu, çünkü arkasındaki rakam çarpıcı: 2015'te Türkiye'de 57,5 gigavatlık 95 kömür ünitesi planlanıyordu. O günden bu yana projelerin yüzde 97'si iptal edildi; Beyond Fossil Fuels'a göre bu bir dünya rekoru. Afşin'deki dava, yerel direnişin santral projelerini durdurduğu dördüncü sefer. Afşin Elbistan Yaşam ve Doğa Platformu'ndan Mehmet Dalkanat'ın Euronews'e söyledikleri kararın ruhunu özetliyor: "Yıllardır temiz hava, bereketli toprak ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz. Bu karar Afşin ve Elbistan halkının zaferidir."
Zaferin gölgesindeki iki gelişme
Ama dünya basınının izlediği hikâyenin ikinci yarısı daha az parlak. Birincisi: tam da Afşin kararı beklenirken, Haziran'da Çanakkale Karabiga'daki 1.320 megavatlık Cenal santraline 1.050 megavatlık yeni bir ünite eklenmesi duyuruldu. Yani iptal edilenden daha büyük bir kömür genişlemesi, aynı takvimde masaya kondu. İkincisi: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile santralin işletmecisi Çelikler Holding, Afşin iptalini Danıştay'a taşıdı. bianet'in haberine göre bakanlığın temyiz dilekçesinin üzerinde COP31 Başkanlığı logosu vardı.
O logo neden önemli? Çünkü Türkiye, Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP31'e ev sahipliği yapıyor: 9-20 Kasım'da Antalya'da. Zirvenin başkanı, aynı bakanlığın başındaki Murat Kurum. Greenpeace Türkiye'den Emel Türker Alpay çelişkiyi şöyle koyuyor: zirve "uygulama COP'u" olacaksa, COP28'de varılan "fosil yakıtlardan uzaklaşma" kararının uygulanması gerekir; bunun ilk adımı da yeni kömür projelerini iptal etmektir.
Türkiye için ne anlama geliyor
Türkiye'nin hâlâ ulusal bir kömürden çıkış planı yok; Avrupa basını bunu her haberde hatırlatıyor. Kasım'da dünyanın iklim gündemi Antalya'da toplanacak ve ev sahibinin karnesi masada olacak. Bir yanda yüzde 97'lik iptal rekoru ve dört kez kazanan bir halk direnişi; öbür yanda yeni santral duyurusu ve COP logolu temyiz dilekçesi. Hangisinin ağır basacağı, zirveden önce belli olabilir: Danıştay'ın Afşin kararı, Türkiye'nin iklim vitrinindeki en görünür test olacak.
Kaynaklar ve doğrulama
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.