İngiliz arkeoloji sitesi HeritageDaily haberi AA notuna dayandırdı. Anatolian Archaeology ve Arkeonews aynı gün detayı büyüttü. Kazıyı Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi'nden Prof. Dr. Deniz Sarı yönetiyor. 14 kişilik ekip 18 Mayıs–18 Temmuz arasında çalıştı; iş Kültür ve Turizm Bakanlığı adına yürütüldü. Figürinlerin çoğu kireçtaşından. Bir kısmı kil sıvalı. En büyüğü yaklaşık 30 santimetre uzunluğunda, 20 santimetre eninde. Radyokarbon, buluntuların bağlandığı katmanı MÖ 14.500 ile 11.200 arasına oturtuyor; yani Epipaleolitik, son buzul çağı kapanırken.
Sarı'nın cümlesi kısa: "Buluntular bize buranın önemli bir kült ve tören alanı olduğunu gösterdi. Bu yıl çıkan kaplumbağa figürinleriyle mağaranın ritüel bağlamı başka bir boyuta geçti." Ekip nesneleri Bilecik Müzesi ile üniversiteye teslim etti; konservasyon ve restorasyon orada sürecek.
Daire etrafına dikilmiş taşlar
Asıl ayrıntı biçimden çok konumda. Figürinlerin birçoğu kaba ve acele işlenmiş; bazıları yarım bırakılmış. Sarı bunu beceriksizlik diye okumuyor. Tören için hızlı üretilmiş, sonra bilinçli olarak bırakılmış nesnelere benzetiyor. Daha sonra görülen adak / dilek pratiklerine uzaktan bir paralel kuruyor. Mağara içinde dairesel düzenlemelerin çevresinde, taşların toprağa sokulmuş hali bulundu. AA'nın rakamı yaklaşık 25; ekip "bu yıl" diye konuşuyor, yani 2026 sezonunun ürünü.
Bir hipotez daha var ve ekip onu temkinli tutuyor: Gedikkaya tepesinin silüeti kaplumbağaya mı benziyordu? Sarı, küçük bazı parçaların tepeyi andıracak biçimde kesildiğini söylüyor. Doğrulanırsa manzara ile mağara içi pratik aynı simgeye bağlanabilir. Şimdilik erken. Kaplumbağa simgesi Natuf kültüründe ve daha eski Üst Paleolitik bağlamlarda da görülüyor; burada aynı anlamı taşıyıp taşımadığı ayrı bir araştırma konusu.
Tarım öncesi Anadolu'da sembol
Tarih aralığı Epipaleolitik. Yani tarımın ve büyük kalıcı yerleşimlerin bölgede henüz yaygın olmadığı dönem. Topluluklar avcı-toplayıcı. HeritageDaily'nin vurgusu burada: bu insanlar barınaktan fazlasını bırakmış olabilir. Gedikkaya, Sakarya vadisine bakan, yaklaşık 180 metre derinliğe uzanan bir kireçtaşı mağara. Yüzey buluntuları 2017'de fark edildi; 2019–2023 arası kurtarma kazılarını Bilecik Müzesi yürüttü. Daha önce Neolitik bir oda, kemikler, aletler, pigmentler ve başka figürinler de çıkmıştı. Önceki sezonlarda bir kaplumbağa heykeli ve nişlerde kaplumbağa kabukları da belgelenmişti; Sarı o yüzden hayvanın burada rastgele seçilmediğini düşünüyordu. Bu sezonun 25 taşı o okumayı güçlendiriyor.
Türkiye için ne anlama geliyor
Türk ajansları haberi 19–20 Ağustos'ta geçti. Dünya arkeoloji siteleri aynı sahneyi "buzul çağı sonunda Anadolu'da tören" diye okudu. Senin için rakam net: yaklaşık 25 taş, MÖ 14.500–11.200 aralığı, Bilecik İnhisar, kazı başkanı Deniz Sarı. Amaç kesin değil. Yerleşim düzeni, tepe silüeti hipotezi ve Natuf paraleli hâlâ açık. Figürinler 20 Ağustos itibarıyla Bilecik Müzesi ile Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi'nde.
Kaynaklar ve doğrulama
HeritageDaily (İngiltere, 20 Ağustos 2026)
Anadolu Ajansı İngilizce (20 Ağustos 2026)
Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.