Al Jazeera: Kapıkule'de çoraplara saklanmış 67 piton, Türkiye'deki ilan fiyatlarıyla 1,27 milyon liralık bir yüktü

Gümrüğün anlattığı kısım kısa. Ticaret Bakanlığı'nın 10 Ekim tarihli açıklamasına göre Edirne Gümrük Muhafaza ekipleri poşetleri rutin saha kontrolünde buldu, kamera kayıtlarını geriye doğru inceleyince poşetleri bırakan aracı belirledi. Anadolu Ajansı'nın haberine göre araçtakiler Sırbistan uyrukluydu ve 948 bin 739 lira idari para cezası aldı. Yılanlar Doğa Koruma ve Milli Parklar Edirne Şube Müdürlüğü'ne teslim edildi.

Saldırmayan, top olan yılan

Al Jazeera'dan Hazım Bedir'in haberi AA görüntülerindeki bir ayrıntıdan yola çıkıyor. Gümrük memurları yılanları çoraplardan tek tek ve rahatça çıkarıyordu. Bedir görüntüdeki türü top piton (Python regius) olarak tanımlıyor. Bakanlığın açıklaması yalnızca "piton cinsi yılan" diyor, yani tür resmî olarak doğrulanmış değil.

"Bu tür utangaç ve çok sakindir. Tehdit ya da korku hissettiğinde saldırmaz, başını korumak için kendini sıkı bir top gibi sarar. Adı da buradan gelir."

Muhammed Vecih, Mısırlı yaban hayatı aktivisti (Al Jazeera, 17 Ekim 2026)

Vecih'in saydığı öteki özellikler, türün evde beslenen yılanların başında neden geldiğini açıklıyor. Dişiler genellikle 90 ile 150 santimetre arasında kalıyor, dev bir teraryum gerekmiyor. Yavaş hareket ediyor, elle tutulmaya alışıyor ve iyi bakılırsa 20 ile 30 yıl yaşıyor. Al Jazeera'ya göre yetiştiricileri en çok renk ve desen çeşitliliği çekiyor, nadir desenler elde etmek için yılanlar seçilerek çiftleştiriliyor.

Fiyatı Al Jazeera Türkiye'deki sürüngen satış sitelerinden çıkardı. Bu ilanlarda bir top pitonun fiyatı 13 bin ile 19 bin lira arasında. 67 yılanın toplamı 871 bin ile 1 milyon 273 bin lira arasına denk geliyor. Gümrüğün kestiği 948 bin 739 liralık ceza da bu aralığın içinde.

Togo'nun çiftlikleri, Benin'in avcıları

Top piton Batı ve Orta Afrika'nın yılanı, Senegal'den Uganda'ya uzanan bir alanda yaşıyor. Uluslararası ticareti 1975'te yürürlüğe giren CITES sözleşmesinin izin sistemine bağlı. Hierink ve arkadaşlarının 2020'de Biological Conservation dergisinde yayımladığı çalışma CITES kayıtlarındaki 44 yıllık yılan ticaretini taradı. 1975-2018 arasında ihraç edilen 40,9 milyon yılanın yarısı pitondu, ticari amaçla satılan pitonlar tek başına yüzde 38,8 ediyordu. Top piton bütün yılan ihracatının yüzde 7,6'sıydı. Canlı yılanı en çok Gana, Endonezya, Togo ve Benin gönderdi, en çok Çin ve ABD aldı.

Bu ticaretin merkezlerinden biri Togo. Oxford Üniversitesi'nden Neil D'Cruze'un ekibinin 2020'deki incelemesine göre ithalatçı ülkeler 1978'den bu yana Togo'dan 1 milyon 657 bin 814 canlı top piton aldığını bildirdi. Bu sayı Togo'nun sattığı bütün canlı sürüngenlerin yüzde 60'ı. Son on yılda ihracatın yüzde 95'i "çiftlik" koduyla kaydedildi. Bu çiftliklerde yılan üretilmiyor. Avcılar kırda ve ormanda gebe dişileri ve yumurtaları topluyor, yavrular çiftlikte çıkıp yurt dışına satılıyor. Aynı ekibin güney Togo'da görüştüğü avcı ve tüccarların yüzde 40'ı yılanları komşu Gana'dan ve Benin'den getirdiğini anlattı. Araştırmacılar bu yüzden kâğıttaki kaynak kodlarının sahadaki toplama yöntemiyle uyuşmadığını yazdı.

Benin'de 2022'de yayımlanan bir başka çalışma 44 kişiyle görüştü. Avcılık yapan 21 kişinin bir yılda doğadan topladığı top piton sayısı 576 ile 5 bin 83 arasında hesaplandı. Bu yılanların yüzde 53'ü yerel pazarda et olarak, yüzde 39'u inanca dayalı kullanımlar ve geleneksel ilaç için satılıyordu.

Yılanı alan ülkelerde ayrı bir risk var. Kaçan ya da doğaya bırakılan büyük pitonlar yerleşebiliyor. Florida'daki Everglades Ulusal Parkı'nda Asya kökenli Birmanya pitonları 2000'lerde çoğaldı. 2012'de PNAS'ta yayımlanan çalışmaya göre parkın yollarında 2003-2011 arasında yapılan gece sayımlarında rakun gözlemleri yüzde 99,3, opossum gözlemleri yüzde 98,9 azaldı, tavşan hiç görülmedi. Top pitonun Avrupa'da ya da Amerika'da yerleşik bir topluluk kurduğu ise bilinmiyor.

Al Jazeera'nın fiyat hesabı, Türkiye'de bu yılanların açık ilanlarla alınıp satıldığı bir pazara dayanıyor. Türkiye CITES'e 22 Aralık 1996'dan beri taraf ve sözleşmeyi uygulayan yönetmeliğe göre sürüngenlerin CITES belgesini Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü düzenliyor. Kapıkule'deki 67 yılan şimdi bu kurumun Edirne şubesinde. Ticaret Bakanlığı yılanların nereden yüklendiğini ve kime götürüldüğünü açıklamadı. Soruşturmayı Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı yürütüyor.

Bu haber, dünya basınındaki birincil kaynaklardan derlenmiş, çapraz kontrol edilmiş ve kafa1milyon tarafından Türkçe yazılmıştır. Görsel, haberi ilk yayımlayan kuruluşa aittir.