# Şekerden 15 dakika önce verilen zeytinyağı farelerde kan şekeri yükselişini küçülttü

- Kaynak: https://kafa1milyon.com/yazi/zeytinyagi-once-kan-sekeri/
- Yayın: 2026-10-23
- Bölüm: Gündelik Hayat
- Yazar: kafa1milyon
- Etiketler: zeytinyağı, kan şekeri, yemek sırası, beslenme, diyabet, glp-1

> Kyoto Üniversitesi'nin Diabetes dergisindeki deneyinde zeytinyağını şekerden önce alan farelerde mide yavaşladı, kan şekeri daha az yükseldi. İnsanda yemek sırasını ölçen 6, 11 ve 22 kişilik üç deneme var.

---
Kyoto Üniversitesi'nden Daisuke Yabe'nin yürüttüğü çalışma Ekim 2026'da Amerikan Diyabet Derneği'nin Diabetes dergisinde yayımlandı. Ekip, gece boyunca aç bırakılan fareleri üç gruba ayırdı. Birinci grup önce su, sonra şeker aldı. İkinci grup zeytinyağını şekerden 15 dakika önce, üçüncü grup 15 dakika sonra aldı. Yağın önce geldiği farelerde kan şekerinin ilk yükselişi daha küçük kaldı ve mide içindekini bağırsağa daha yavaş geçirdi. Aynı sonuç tip 2 diyabetli farelerde ve insülini ciddi biçimde azalmış farelerde de çıktı.[1]

Yemek sırasıyla kan şekeri arasındaki bağı insanlarda ölçen denemeler 2006'dan beri yayımlanıyor. Kyoto ekibi bu etkinin vücutta hangi yoldan geçtiğini aradı.

- Yağı şekerden önce ya da sonra vermek farelerin midesinde neyi değiştirdi?
- Kan şekerini yükselttiği bilinen bir hormon bu deneyde neden ters yönde çalıştı?
- Ekmeği öğünün sonuna bırakan 11 kişide kan şekeri 60. dakikada ne kadar farklıydı?
- Denemelerdeki iki kaşık zeytinyağı kalori hesabında kaça denk geliyor?


## Mide yavaşlıyor, iki hormon birlikte çalışıyor

Yemekten sonra kan şekerinin ne kadar hızlı yükseleceğini büyük ölçüde midenin boşalma hızı belirliyor. Bağırsağa yağ ulaşınca mide yavaşlıyor ve şeker kana daha ağır karışıyor. Yağı önce alan farelerde GLP-1 de erken yükseldi. GLP-1, Ozempic gibi ilaçların taklit ettiği bağırsak hormonu; insülin salgısını artırıyor, mideyi yavaşlatıyor.[1]

Beklenmeyen sonuç glukagondan geldi. Glukagon karaciğere depoladığı şekeri salmasını söyleyen, yani normalde kan şekerini yükselten hormon. Ekip glukagonun yolunu tek başına kapattığında yağın etkisi sürdü. Yalnızca GLP-1'in yolunu kapattığında da sürdü. İkisi birden kapatılınca etki zayıfladı. Mideyi beyne bağlayan vagus siniri kesilen farelerde de yanıt değişti. Yazarlar bunu, hormonlarla sinirlerin birbirinin açığını kapatan bir düzen kurduğu biçiminde yorumluyor.[1]


## İnsanda üç küçük deneme var

Avustralya'daki Royal Adelaide Hastanesi'nde 2006'da tip 2 diyabetli 6 erkek, patates püresinden 30 dakika önce 30 mililitre zeytinyağı içti. Başka iki sabah aynı püreyi önce su içerek ya da yağı püreye karıştırarak yediler. Yağ önce alındığında mide en yavaş boşaldı, kan şekeri daha geç yükseldi ve GLP-1 arttı.[2] Kyoto makalesinin yazarlarından Michael Horowitz o denemeyi de yürüten ekipteydi.

New York'taki Weill Cornell Tıp Fakültesi'nde 2015'te metformin kullanan, tip 2 diyabetli 11 yetişkin aynı 628 kalorilik öğünü bir hafta arayla iki farklı sırayla yedi. Bir sabah önce ekmek ve portakal suyu geldi, 15 dakika sonra tavuk göğsü, salata ve brokoli. Öbür sabah sıra tersine döndü. Ekmek sona kaldığında kan şekeri 30. dakikada yüzde 29, 60. dakikada yüzde 37, 120. dakikada yüzde 17 daha düşüktü.[3]

*Görsel: Cornell denemesindeki 11 kişi iki sabah da 628 kalorilik aynı öğünü yedi; değişen tek şey ekmeğin öğünün başında mı sonunda mı geldiğiydi. Grafik: kafa1milyon.com; Shukla ve ark., Diabetes Care, 2015.*

Japonya'nın Osaka kentinde 12 diyabetli ve 10 sağlıklı gönüllü 150 gram pirinçten 15 dakika önce haşlanmış uskumru ya da ızgara et yedi. Diyabetlilerde midenin içeriğinin yarısını boşaltması, pirinç önce yendiğinde ortalama 30 dakika sürdü. Balık önce yendiğinde bu süre 83 dakikaya uzadı.[4]

- **15 dakika** — Kyoto deneyinde zeytinyağının şekerden önce verildiği süre.Liu ve ark., Diabetes, 2026
- **%37** — Ekmek öğünün sonuna bırakıldığında 60. dakikada ölçülen kan şekeri farkı.Shukla ve ark., Diabetes Care, 2015
- **83 dakika** — Önce balık yiyen diyabetlilerde midenin yarısının boşalma süresi; pirinç önce yenince 30 dakika.Kuwata ve ark., Diabetologia, 2016
- **240 kalori** — Adelaide denemesinde içilen 30 mililitre zeytinyağının yaklaşık enerjisi.USDA FoodData Central


## Sofrada nasıl uygularsın

**Ekmeği ve pilavı öğünün sonuna bırak.** Önce salatayı, zeytinyağlı sebzeyi, köfteyi ya da balığı ye. Cornell ve Osaka denemelerinde nişasta 15 dakika sonra geldi.[3,4]

*Görsel: Ankara'da bir lokantada zeytinyağlı taze fasulye. Yağı ve sebzeyi bir arada getiren bu tür bir tabak, ekmekten önce yenince denemelerdeki sırayı kendiliğinden kuruyor. Fotoğraf: E4024, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.*

**Zeytinyağını kaşıkla içme, yemeğin içinde kullan.** Adelaide denemesindeki 30 mililitre yaklaşık iki yemek kaşığı ve 240 kalori tutuyor.[5] Üç öğünde bu kadar yağ eklemek günlük hesaba 700 kaloriden fazla yazar. Kilo vermeye çalışıyorsan bu, kan şekerinden kazandığını götürebilir.

**Şeker ilacı ya da insülin kullanıyorsan sırayı değiştirmeden önce hekimine sor.** Yemek sırası kan şekerinin ne zaman yükseldiğini değiştiriyor ve ilacın saatiyle birlikte düşünülmesi gerekiyor.


## Şimdi dürüst kısım

Kyoto çalışması farelerde yapıldı. Yazarlar da aynı mekanizmanın insanda bu çalışmayla gösterilmediğini, klinik çalışma gerektiğini yazıyor.[1] İnsan denemeleri 6, 11 ve 22 kişilik ve hepsi tek bir öğünü ölçtü; en uzun izleme 4 saat. Yemek sırasının aylar içinde HbA1c'yi, yani üç aylık şeker ortalamasını düşürüp düşürmediğini bu denemeler göstermiyor. Osaka'da katılımcılar da ölçümü yapanlar da hangi günün hangi sıra olduğunu biliyordu. Yabe, aynı makalede GLP-1 ilacı üreten Novo Nordisk ve Eli Lilly dahil birçok şirketten danışmanlık ücreti aldığını bildirdi; denemenin kendisi Japon kamu araştırma fonlarıyla yapıldı.[4]

Yabe'nin grubu 2020 tarihli derlemesinde, etin önce yenmesinin GLP-1 ile birlikte GIP adlı başka bir bağırsak hormonunu da artırdığını ve GIP'in yağ depolamayı kolaylaştırdığını hatırlatıyor. Yazarlara göre bu, uzun vadede kilo aldırabilir. Bu bir varsayım; ölçülmüş değil.[6]

> Kyoto Üniversitesi'nin deneyinde şekerden 15 dakika önce zeytinyağı alan fareler, aynı yağı sonra alanlardan daha küçük bir kan şekeri yükselişi yaşadı; insanda yemek sırası 6, 11 ve 22 kişilik üç denemede ölçüldü.
 bu yazının tek cümlelik özeti

Yağın ve proteinin önce gelmesinin insan midesini yavaşlattığını 2006'dan beri Avustralya, ABD ve Japonya'daki denemeler gösteriyor. Kyoto ekibi farelerde bu yavaşlamaya glukagonun, GLP-1'in ve vagus sinirinin birlikte katıldığını buldu. Bu üç insan denemesi sıranın aylar içinde şeker ortalamasına ne yaptığını ölçmedi. Kyoto Üniversitesi 9 Ekim 2026 tarihli bülteninde bir sonraki adım olarak insanda klinik çalışmayı gösteriyor.[1]


## Dipnotlar ve Kaynaklar

1. Liu, Y.; Tsuchida, H.; Kubota, S.; ... Drucker, D. J.; ... Horowitz, M.; Seino, Y.; Yabe, D. (2026). "Olive Oil Before Oral Glucose Delays Gastric Emptying and Lowers Glycemia Through Partially Redundant Glucagon and GLP-1 Signaling in Mice". Diabetes. doi:10.2337/db26-0531. Kyoto Üniversitesi araştırma bülteni, "Olive oil before carbs blunts the early rise in blood glucose in mice", 9 Ekim 2026. Gece boyu aç bırakılan farelerde üç grup: su sonra glukoz, zeytinyağı 15 dk önce glukoz, glukoz 15 dk önce zeytinyağı. Mide boşalması asetaminofen emilimiyle ölçüldü. Tip 2 diyabetli, ağır insülin eksikliği olan ve GLP-1 reseptörü olmayan fareler; glukagon ve GLP-1 sinyal blokajı; diyafram altı iki taraflı vagotomi. Yazarlar insanda klinik çalışma gerektiğini belirtiyor.
2. Gentilcore, D.; Chaikomin, R.; Jones, K. L.; Russo, A.; Feinle-Bisset, C.; Wishart, J. M.; Rayner, C. K.; Horowitz, M. (2006). "Effects of fat on gastric emptying of and the glycemic, insulin, and incretin responses to a carbohydrate meal in type 2 diabetes". Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 91(6), 2062-2067. doi:10.1210/jc.2005-2644. Royal Adelaide Hospital; tip 2 diyabetli 6 erkek; randomize çapraz desen; patates püresinden 30 dk önce 30 mL zeytinyağı, 30 mL su ya da püreye karıştırılmış 30 mL yağ.
3. Shukla, A. P.; Iliescu, R. G.; Thomas, C. E.; Aronne, L. J. (2015). "Food Order Has a Significant Impact on Postprandial Glucose and Insulin Levels". Diabetes Care, 38(7), e98-e99. doi:10.2337/dc15-0429. Weill Cornell Medical College; metformin kullanan, tip 2 diyabetli 11 yetişkin; 628 kcal öğün (55 g protein, 68 g karbonhidrat, 16 g yağ), bir hafta arayla iki sıra. Karbonhidrat sona bırakıldığında ortalama kan şekeri 30, 60 ve 120. dakikada sırasıyla yüzde 28,6, 36,7 ve 16,8 daha düşük; 0-120 dk eğri altı alan yüzde 73 daha az. Ölçüm 120 dakikayla sınırlı.
4. Kuwata, H.; Iwasaki, M.; Shimizu, S.; ... Seino, Y.; Yabe, D. (2016). "Meal sequence and glucose excursion, gastric emptying and incretin secretion in type 2 diabetes: a randomised, controlled crossover, exploratory trial". Diabetologia, 59, 453-461. doi:10.1007/s00125-015-3841-z. Osaka'da özel hastane; ilaçsız tip 2 diyabetli 12 ve sağlıklı 10 gönüllü; 150 g pirinçten 15 dk önce 100 g haşlanmış uskumru ya da 79 g ızgara sığır eti. Diyabetlilerde mide yarı boşalma süresi: pirinç önce 29,8 dk, balık önce 83,2 dk, et önce 82,3 dk. Katılımcılar ve ölçüm yapanlar kör değildi. Finansman: Japonya Bilimi Destekleme Derneği ve diğer kamu/vakıf hibeleri; D. Yabe çok sayıda ilaç şirketinden (Eli Lilly Japan, Novo Nordisk Pharma dahil) danışmanlık ve konuşmacı ücreti bildirdi.
5. U.S. Department of Agriculture, FoodData Central. "Oil, olive, salad or cooking": 1 yemek kaşığı (13,5 g) 119 kcal. 30 mL yaklaşık 27 g (yoğunluk ~0,91 g/mL), yaklaşık 240 kcal.
6. Kubota, S.; Liu, Y.; Iizuka, K.; Kuwata, H.; Seino, Y.; Yabe, D. (2020). "A Review of Recent Findings on Meal Sequence: An Attractive Dietary Approach to Prevention and Management of Type 2 Diabetes". Nutrients, 12(9), 2502. doi:10.3390/nu12092502. Doymuş yağdan zengin et yemeğinin karbonhidrattan önce yenmesi GLP-1 ile birlikte GIP salgısını da artırıyor; GIP yağ dokusunda enerji depolamayı teşvik ettiği için uzun vadede kilo alımı olasılığı tartışılıyor.

Kapak: Türk kahvaltısı: önde zeytinyağı, arkada ekmek sepeti. Fotoğraf: Glassmug29, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Bu yazı bilgi ve merak içindir; kozmetik, tıbbi ya da beslenme tavsiyesi değildir. Cildinde ya da sağlığında bir sorun varsa hekimine danış.


---

Tamamı ve sesli anlatım: https://kafa1milyon.com/yazi/zeytinyagi-once-kan-sekeri/