# Uzaktan Çalışma İş Arkadaşlığı İlişkilerini Nasıl Etkiliyor?

- Kaynak: https://kafa1milyon.com/yazi/uzaktan-calisma-arkadasligi-iliskilerini/
- Yayın: 2026-10-21
- Bölüm: Bilim
- Yazar: kafa1milyon
- Etiketler: uzaktan çalışma, iş arkadaşlığı, evden çalışma, psikolojik güvenlik, hibrit çalışma, çalışma hayatı

> Bir şirketi yedi yıl izleyen araştırmacı, evden çalışmaya geçen ekiplerin birbirine daha çok açıldığını buldu. Microsoft'un 61.182 çalışanlık verisi ise başka birimlerle kurulan bağların zayıfladığını gösteriyor.

---
Salgından önce, ABD'de bir profesyonel hizmet şirketinde çalışan bir adam, o akşam geç saate kadar kalamayacağını ekibine söylemeye çekiniyordu. Annesine yardım etmesi gerekiyordu. Boston College'dan yönetim araştırmacısı Vanessa Conzon bu çekinceyi şirketin ofisinde yaptığı görüşmelerde not etti. Aynı şirketi yedi yıl boyunca izledi: 275 görüşme, yaklaşık 330 saat gözlem.[1]

Bu sürede çalışanların çoğu [evden çalışmaya](https://kafa1milyon.com/yazi/evden-calismak-odul-degil/), toplantılara görüntülü bağlanmaya geçti. Conzon, iş ilişkileri üzerine çalışan pek çok araştırmacı gibi ofisten uzaklaşmanın bağları zayıflatacağını tahmin ediyordu. Organization Science dergisinin psikolojik güvenlik özel sayısına kabul edilen makalesi 2026'da yayımlandı ve bu tahmini doğrulamadı.[1]

- Ekrana geçen bir ekibin, yıllardır tanıdığı iş arkadaşları hakkında neleri yeni öğrendiğini anlattık.
- Microsoft'un 61.182 çalışanının e-posta ve takvim kayıtlarında hangi bağların zayıfladığına baktık.
- İki bina arasındaki on dakikalık bir yürüyüşün mühendislerin aldığı geri bildirimi nasıl değiştirdiğini yazdık.
- Türkiye'de Eylül 2026'da uzaktan çalışma yönetmeliğine eklenen fıkrayı aktardık.


## Kamerada görünen ev

Ofis döneminde çalışanlar birbirini çoğunlukla meslektaş olarak görüyordu. Uykusuz bir gecenin ardından da işe güler yüzle gelmek bekleniyordu ve işi aksatabilecek özel bir derdi açmak risk sayılıyordu. Evden çalışmaya geçilince toplantıların arka planı değişti. Bir ekranda çocuk bağırıyor, ötekinde kameranın önünden kedi geçiyor, işten dönen bir eş ekrana selam veriyordu. Ekibin sohbet kanalında çocuk, hayvan ve evde pişen yemek fotoğrafları paylaşılmaya başladı. Görüşülenlerin bir kısmı birbirini yıllardır tanıyordu ve yine de birbirleri hakkında en çok bu dönemde bilgi edindiklerini söyledi.[1]

Conzon bu süreci karşılıklı insanlaşma diye adlandırıyor. Ölçtüğü şey psikolojik güvenlik. Harvard'dan Amy Edmondson'ın 1999'da tanımladığı kavram, bir ekipte hata kabul etmenin, yardım istemenin ya da sorun açmanın cezalandırılmayacağına dair ortak inancı anlatıyor.[2]

*Görsel: Görüntülü görüşmede selamlaşma. Conzon'un izlediği ekiplerde toplantıların arka planı, iş arkadaşlarının birbirinin ev hayatını ilk kez gördüğü yer oldu. Fotoğraf: Shixart1985, Wikimedia Commons, CC BY 2.0*

Görüşmelerde çalışanlar, bir ayrılığın kendilerini sarstığını söyleyip izin isteyebildiklerini anlattı. Ofis döneminde bunu kimse gönüllü olarak söylemezdi. Babası hastalanan bir çalışanın birlikte yürüttükleri işini ekip arkadaşı üstlendi, o da babasına bakabildi. İşler biri yokken durmamaya başladı. Bu değişim genç ve yaşlı, çocuklu ve çocuksuz, kadın ve erkek çalışanlarda görüldü.[1]

Araştırma tek bir şirkette yapılmış nitel bir çalışma. Etkinin büyüklüğünü sayıyla ölçmüyor.


## 61.182 çalışanın e-postaları

Sayıyla ölçen en büyük çalışma Microsoft'tan geldi. Şirketin araştırmacıları ABD'deki 61.182 çalışanın 2020'nin ilk altı ayındaki e-posta, takvim, anlık mesaj ve görüntülü görüşme kayıtlarını inceledi. Salgından önce de evden çalışan bir grup vardı. Onları karşılaştırma grubu yapınca salgının genel etkisini evden çalışmanın etkisinden ayırabildiler.[3]

Şirket genelinde uzaktan çalışma, çalışanların başka birimlerden kişilerle geçirdiği iş birliği süresinin payını salgın öncesine göre yaklaşık yüzde 25 azalttı. Gruplar kendi içinde daha çok bağ kurdu. Çalışanlar daha az yeni iş arkadaşı edindi, eskilerini de daha az bıraktı. Zaman en yakın çalışılan kişilere kaydı. Sosyolog Mark Granovetter'ın 1973'te zayıf bağlar diye adlandırdığı uzak tanıdıklar geri planda kaldı.[4] Microsoft ekibi, yeni bilginin büyük kısmı bu gevşek bağlardan geldiği için ağın böyle daralmasının şirket içinde bilgi akışını zorlaştırabileceğini yazıyor.[3]

Conzon'un bulgusu bu tabloyla uyuşuyor. Ekran, birlikte çalışan küçük ekibi yakınlaştırırken başka birimlerle kurulan gevşek bağları seyreltiyor.

- **275** — Conzon'un yedi yıllık saha çalışmasında yaptığı görüşme sayısı.Conzon, Organization Science, 2026
- **%25** — Microsoft'ta uzaktan çalışmanın başka birimlerle geçirilen iş birliği süresinin payında yol açtığı yaklaşık düşüş.Yang vd., Nature Human Behaviour, 2022
- **%23,9** — Ofisler açıkken bütün ekibi aynı binada olan mühendislerin, ekibi iki binaya bölünmüş olanlardan fazla aldığı kod yorumu.Emanuel vd., Quarterly Journal of Economics, 2026
- **%7,2 → %4,8** — Haftada iki gün evden çalışma hakkı verilen grupta altı aylık işten ayrılma oranı.Bloom vd., Nature, 2024


## On dakikalık yürüyüş

Gevşeyen bağların bedelini en çok kimin ödediğini ABD'li büyük bir çevrimiçi perakendecinin yazılım mühendisleri gösteriyor. Natalia Emanuel, Emma Harrington ve Amanda Pallais bu mühendisleri 2019'dan 2024'e kadar izledi. Şirketin genel merkezinde iki bina vardı ve aralarında yaklaşık on dakikalık yürüme mesafesi bulunuyordu. Ofisler açıkken bütün ekibi aynı binada oturan mühendisler, ekibi iki binaya bölünmüş olanlardan yüzde 23,9 daha fazla kod yorumu aldı. Ofisler kapanınca fark büyük ölçüde kapandı. Kaybedilen yorumların tamamı ekip arkadaşlarından geliyordu ve en çok gençler ile şirkete yeni girenler etkilendi.[5]

On dakikalık yürüyüş, ekibi başka eyaletlere dağılmış olmak kadar geri bildirim kaybettiriyordu. Ekibe tek bir uzak üye katıldığında aynı binada oturan diğerlerinin birbirine verdiği geri bildirim yüzde 14,5 azalıyordu, çünkü toplantılar o bir kişi için ekrana taşınıyordu.[5]

*Görsel: Ofisler kapanınca kadın mühendisler daha az kişiden geri bildirim istemeye başladı. Erkeklerde bu düşüş belirgin değildi. Kaynak: Emanuel, Harrington ve Pallais, Quarterly Journal of Economics, 2026. Damga: kafa1milyon.com*

Yalnızlık anketleri de benzer bir fark buluyor. Gallup'un 2025 boyunca 141.444 çalışanla yaptığı küresel ankette, bir önceki günün büyük kısmında yalnızlık hissettiğini söyleyenlerin oranı yalnızca uzaktan çalışanlarda ve hibrit çalışanlarda yüzde 24'tü. İşi evden yapılabildiği hâlde ofiste çalışanlarda bu oran yüzde 18'de kaldı.[6]

*Görsel: Anket yalnızlığı soruyor, iş arkadaşlığını doğrudan ölçmüyor. Kaynak: Gallup, State of the Global Workplace 2026. Damga: kafa1milyon.com*


## Haftada iki gün ev

Ara yolu deneyen bir çalışma Çin'den geldi. Nicholas Bloom ve arkadaşları 2021-2022'de seyahat şirketi Trip.com'da 1.612 çalışanı doğum gününün tek ya da çift güne denk gelmesine göre ikiye ayırdı. Bir grup çarşamba ve cuma evden çalıştı, diğeri beş gün ofise geldi. Altı ayda işten ayrılma oranı yüzde 7,2'den 4,8'e, yani üçte bir oranında düştü. Düşüş kadınlarda ve işe uzun yoldan gelenlerde daha belirgindi. İzleyen iki yılda performans notlarında ve terfilerde fark çıkmadı.[7]

Bu çalışmaların hiçbiri Türkiye'de yapılmadı. Conzon'un bulgusu tek bir şirketten geliyor, Microsoft verisi salgının ilk altı ayını kapsıyor, mühendis çalışması tek bir firmayı izliyor. Ekranın bir ekibi yakınlaştırıp ötekini uzaklaştırması işin türüne, çalışanların yaşına ve ekibin ne kadar süredir birlikte çalıştığına bağlı görünüyor.

Türkiye'de uzaktan çalışma 4857 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde tanımlı, ayrıntıları 10 Mart 2021'de yayımlanan Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nde düzenleniyor.[8] Yönetmeliğe 33381 sayılı Resmî Gazete'de eklenen fıkra, işin bir kısmının işyerinde, bir kısmının uzaktan yapılmasına izin veriyor ve hangi günlerin ofiste geçeceğinin iş sözleşmesine yazılmasını istiyor. Fıkra 25 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi.[9]


## Dipnotlar ve Kaynaklar

1. Vanessa M. Conzon (2026). "Repatterning Interactions in Remote Work Environments: Bolstering Psychological Safety Through Mutually Humanizing Self-Disclosure". *Organization Science*, Psikolojik Güvenlik özel sayısı. [doi:10.1287/orsc.2024.19818](https://doi.org/10.1287/orsc.2024.19818)
2. Amy Edmondson (1999). "Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams". *Administrative Science Quarterly* 44(2): 350-383. [doi:10.2307/2666999](https://doi.org/10.2307/2666999)
3. Longqi Yang, David Holtz, Sonia Jaffe vd. (2022). "The effects of remote work on collaboration among information workers". *Nature Human Behaviour* 6: 43-54. [doi:10.1038/s41562-021-01196-4](https://doi.org/10.1038/s41562-021-01196-4)
4. Mark Granovetter (1973). "The Strength of Weak Ties". *American Journal of Sociology* 78(6): 1360-1380. [doi:10.1086/225469](https://doi.org/10.1086/225469)
5. Natalia Emanuel, Emma Harrington, Amanda Pallais (2026). "The Power of Proximity to Coworkers". *The Quarterly Journal of Economics* 141(3): 1825-1870. [doi:10.1093/qje/qjag027](https://doi.org/10.1093/qje/qjag027)
6. Gallup (2026). *State of the Global Workplace: 2026 Report*, Global Data Summary, "Daily Loneliness" bölümü. [gallup.com](https://www.gallup.com/workplace/697904/state-of-the-global-workplace-global-data.aspx)
7. Nicholas Bloom, Ruobing Han, James Liang (2024). "Hybrid working from home improves retention without damaging performance". *Nature* 630: 920-925. [doi:10.1038/s41586-024-07500-2](https://doi.org/10.1038/s41586-024-07500-2)
8. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2021). Uzaktan Çalışma Yönetmeliği. Resmî Gazete, 10 Mart 2021, sayı 31419. [resmigazete.gov.tr](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/03/20210310-2.htm)
9. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (2026). Uzaktan Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 25 Eylül 2026, sayı 33381. [resmigazete.gov.tr](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/09/20260925-2.htm)
10. Görseller: Kapak, "Woman working at home with laptop and documents on a table"; gövdedeki fotoğraf, "Cheerful woman smiling and making gestures with her hands while talking on a video call on her laptop". İkisi de Shixart1985, Wikimedia Commons, CC BY 2.0. [commons.wikimedia.org](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Woman_working_at_home_with_laptop_and_documents_on_a_table.jpg), [commons.wikimedia.org](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cheerful_woman_smiling_and_making_gestures_with_her_hands_while_talking_on_a_video_call_on_her_laptop.jpg)


---

Tamamı ve sesli anlatım: https://kafa1milyon.com/yazi/uzaktan-calisma-arkadasligi-iliskilerini/