# Ultrason Dalgaları Şizofreni Belirtilerini Hafifletebilir

- Kaynak: https://kafa1milyon.com/yazi/ultrason-dalgalari-sizofreni-belirtilerini/
- Yayın: 2026-10-21
- Bölüm: Bilim
- Yazar: kafa1milyon
- Etiketler: şizofreni, ultrason, beyin, sanrı, psikiyatri, nörobilim

> NYU ekibinin 10 hastalık pilot çalışmasında beynin derinindeki globus pallidus'a gönderilen 10 dakikalık ultrason, sahte seansa göre sanrıları hafifletti; duyulan seslerde fark çıkmadı.

---
Mayıs 2023 ile Ocak 2024 arasında New York Üniversitesi'nin Grossman Tıp Fakültesi'ne gelen on hasta aynı hazırlıktan geçti. Oturan hastanın başı, cırt cırtlı köpük bloklarla kıpırdamayacak biçimde sabitlendi. Saçı ultrason jeliyle tarandı ki arada hava kabarcığı kalmasın. Sonra şakağına, içi havası alınmış suyla dolu lastik bir balonla kaplı bir başlık dayandı.[1]

Başlık on dakika boyunca 30 saniye çalışıp 30 saniye durdu. Hedef, beyin zarının yaklaşık 6 santimetre içinde duran küçük bir çekirdekti. Sonuçlar 20 Ekim 2026'da npj Acoustics dergisinde yayımlandı.[1][2]

- Ses dalgası kafatasını geçip beynin derinindeki bir noktada nasıl toplanıyor?
- Hastalar gerçek seansla sahte seansı birbirinden ayırabildi mi?
- Sanrılar hafiflerken hastaların duyduğu sesler neden olduğu gibi kaldı?
- Araştırmacılar hedefi gerçekten vurduklarını neden gösteremedi?


## Sanrının izini süren ekip

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre şizofreni dünyada her 300 kişiden birini, yaklaşık 27 milyon insanı etkiliyor ve çoğunlukla ergenliğin sonunda ya da yirmili yaşlarda başlıyor.[3] Hastalığın en inatçı belirtilerinden biri sanrı. Sanrı, aksini gösteren kanıt olsa bile sıkı sıkıya inanılan yanlış bir kanaat demek: kişi takip edildiğine ya da hiçbir işaret yokken büyük bir felaketin kapıda olduğuna inanabiliyor.[4]

Bugünkü tedavinin omurgası antipsikotik ilaçlar. İlaç bütün bedene yayıldığı için kilo alma ve tansiyon yükselmesi gibi yan etkiler de getiriyor.[4] NYU ekibi başka bir yol deniyor: sorunun bağlandığı devreyi doğrudan, dışarıdan ve ameliyatsız uyarmak.

Seçtikleri hedefin adı globus pallidus internus, kısaca GPi. Beynin dış kabuğunun altında, hareketi, düşünceyi ve duyguyu düzenleyen bazal ganglion devresinin bir parçası. Bu devre hakkında bilinenlerin çoğu Parkinson gibi hareket bozukluklarından geliyor.[4] Wei Qi ve arkadaşları 2023'te ilk atağını yaşayan, henüz ilaç almamış hastalarda sağ GPi'nin ön singulat korteks denen bölgeyle olağandan güçlü bağlantı kurduğunu bulmuştu. Bağlantı güçlendikçe psikoz belirtileri ağırlaşıyordu. Aynı ölçüm, hastanın sekiz hafta sonra ilaca nasıl yanıt vereceğini de öngörüyordu.[5]

*Görsel: Kırmızıyla işaretli yapı globus pallidus. Beynin iki yarısında da bir tane var; NYU ekibi yalnızca sağdakinin iç bölümünü hedefledi. Görsel: Life Science Databases (LSDB), CC BY-SA 2.1 JP, Wikimedia Commons.*

Qi, ekibin varsayımını Live Science'a şöyle anlattı: "Şizofrenide, çevrede neyin gerçekten önemli olduğuna dair uyarılmayla baskılama arasında bir dengesizlik olduğunu düşünüyoruz. Önemsiz sinyalleri bastıramamak psikozun temeli olabilir."[4]


## Kafatasından geçen ses

Transkraniyal ultrason uyarımı, kısaca TUS, kulağın duyamayacağı yüksek frekanslı sesi beynin içindeki bir noktada toplayarak oradaki sinir hücrelerinin etkinliğini değiştirmeye çalışıyor. Ekibin kendi yaptığı başlık 350 kilohertz, yani saniyede 350 bin titreşimle çalışıyor. Plastikten oyulmuş içbükey bir mercek sesi başlığın yaklaşık 65 milimetre önünde topluyor. Odak, 2,7 santimetre boyunda ve 5,6 milimetre eninde ince uzun bir bölge.[1] Çalışmanın yazarlarından nöral mühendis Shy Shoham bunu ışığı tek noktaya toplayan bir merceğe benzetiyor.[4]

Kafatası sesin büyük kısmını yutuyor. Ekip iki insan kafatası örneği üzerinde sekiz ölçüm yaptı; şakaktaki kemik eklemi üzerinden geçen sesin yoğunluğu yüzde 83 ile 88 arasında azaldı. Başlık, hastanın kendi MR görüntüsüne bağlanan bir kamera sistemiyle hedefe kilitlendi.[1]

*Görsel: Yatay bir MR kesitinde globus pallidus (kırmızı). Ultrason başlığı da hastanın bu türden kendi MR görüntüsü üzerinden hedefe yönlendirildi. Görsel: Geoff B Hall, CC0, Wikimedia Commons.*

Beynin manyetik alanla uyarılması da ameliyatsız bir yöntem. Shoham'a göre ultrasonun farkı, daha derine ve daha dar bir hedefe inebilmesi.[4] Çalışmada yer almayan Pittsburgh Üniversitesi psikiyatristi Deepak Sarpal, bu derin yapıları tedavi amacıyla hedefleme girişimlerinin şimdiye kadar pek sonuç vermediğini hatırlatıyor. Aynı derinliğe derin beyin stimülasyonuyla da inilebiliyor, ama bunun için bir cerrahın beyne elektrot yerleştirmesi gerekiyor.[4]


## Bir hafta sonra

Her hasta bir gerçek, bir sahte seans aldı. Aralarında bir hafta vardı, sıra kurayla belirlendi; ne hastalar ne de belirtileri puanlayan ekip hangisinin gerçek olduğunu biliyordu.[2] Sahte seansta cihaz aynı ayarlarla çalıştı, ama başlıkla kafatası arasındaki su balonunda bir hava tabakası bırakıldı. Ses havadan geçemediği için beyne ulaşmadı.[1]

Katılımcıların yaş ortalaması 37,5'ti ve yarısı kadındı. Altısı antipsikotik ilacını aynı dozda sürdürdü, dördü çalışma boyunca hiç ilaç kullanmadı.[1]

Sanrılar, inancın gücünü ve yarattığı sıkıntıyı soran kısa bir ölçekle seans sırasında, hemen ardından, bir saat, bir gün ve yedi gün sonra ölçüldü. Gerçek seanstan sonra puan ortalama 1,2 düştü, sahte seanstan sonra 0,4 arttı. Bütün ölçümleri birlikte hesaba katan istatistik modeli, gerçek seansın sahteye göre 1,56 puanlık ek bir düşüş getirdiğini buldu. Etki bir haftada sönmedi: fark birinci gün 1,9, yedinci gün 2,7 puandı. Bu iki zaman noktası tek tek ele alındığında, çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra istatistiksel olarak anlamlı kalmadı.[1]

*Görsel: Sanrı puanındaki değişim. Sağdaki altın çizgiler belirsizliğin ne kadar geniş olduğunu gösteriyor; birinci gün aralığı sıfırı da içine alıyor. Kaynak: Qi ve ark., npj Acoustics, 2026. Grafik: kafa1milyon.*

Hastanın orada olmayan sesler duyması, yani işitsel halüsinasyonlarda anlamlı bir değişiklik çıkmadı. Düşünme ve bellek testinin sonuçları da iki seans arasında ayrışmadı.[1] Yorgunluk, baş ağrısı, mide rahatsızlığı ve belirtilerde geçici artış gibi hafif yan etkiler gerçek seanstan sonra 7 hastada, sahte seanstan sonra 10 hastanın hepsinde bildirildi. Ciddi bir yan etki görülmedi.[1]

- **10 hasta** — Çalışmayı tamamlayan şizofreni ya da şizoaffektif bozukluk hastası; her biri bir gerçek, bir sahte seans aldı.Qi ve ark., npj Acoustics, 2026
- **1,56 puan** — Gerçek seansın sahte seansa göre sanrı puanında sağladığı ek düşüş.Qi ve ark., npj Acoustics, 2026
- **%83-88** — 350 kilohertzlik ultrasonun kafatasından geçerken kaybettiği yoğunluk, iki kafatası örneğindeki ölçümlere göre.Qi ve ark., npj Acoustics, 2026
- **27 milyon** — Dünyada şizofreniyle yaşayan insan sayısı; her 300 kişiden biri.Dünya Sağlık Örgütü


## Kanıtın eksik kalan yerleri

Yazarlar sınırları makalede uzun bir paragrafla sayıyor. Seanslardan önce ve sonra çekilen işlevsel MR görüntüleri teknik sorunlar yüzünden yorumlanamadı. Ses dalgasının GPi'nin çalışmasını gerçekten değiştirdiği bu yüzden gösterilemedi.[1]

Kullanılan sanrı ölçeği kısa aralıklarla tekrar tekrar uygulanmak için geliştirildi; klinik açıdan anlamlı bir iyileşmeyi ölçtüğü doğrulanmış değil. Etki büyüklüğü 0,68 çıktı. Yazarlar bu sayıyı, antipsikotiklerin 60 yıllık plasebo kontrollü denemelerinde bulunan 0,47 ile kıyaslanabilir buluyor ve aynı paragrafta bu değişimin hasta için ne anlama geldiğinin belirsiz olduğunu ekliyor.[1][6] Çalışma bittiğinde 10 hastanın 6'sı hangi seansın gerçek olduğunu doğru tahmin etti. Bu oran tesadüften ayırt edilemiyor, ama yazarlar beklenti etkisini dışlayamadıklarını ve çalışmanın tam çift kör sayılmaması gerektiğini kabul ediyor.[1]

Ultrasonla şizofreniye yaklaşan tek ekip bu değil. 2026'da Brain Stimulation dergisinde yayımlanan bir çalışmada başka bir grup, üç hastada çizgili cisim (striatum) denen komşu bölgeyi hedefledi ve halüsinasyonlarda azalma bildirdi.[7]

Donald Goff'un anlattığına göre ekip sırada daha çok hastayı, haftalara yayılan tekrarlı seansları ve her hastanın kafatasına göre ayarlanan dozu deneyecek; hedefin vurulup vurulmadığı da bu kez gelişmiş görüntülemeyle kontrol edilecek.[2] Şimdilik elde olan kanıt, ClinicalTrials.gov'da NCT05643196 numarasıyla kayıtlı ve 10 hastanın tamamladığı tek seanslık bir pilot denemeden ibaret.[1]


## Dipnotlar ve Kaynaklar

1. Qi, W., Gilad, A., Santacatterina, M., Brinker, S., Capichioni, G., Ando, F., Shoham, S. ve Goff, D. C. (2026). "Transcranial ultrasound stimulation of the right globus pallidus interna in schizophrenia: A randomized, sham-controlled pilot study". *npj Acoustics* 2, 39. [doi:10.1038/s44384-026-00076-3](https://doi.org/10.1038/s44384-026-00076-3)
2. NYU Langone Health (20 Ekim 2026). "Gentle Brain Ultrasound May Help Ease Delusions in Schizophrenia". [nyulangone.org](https://nyulangone.org/news/gentle-brain-ultrasound-may-help-ease-delusions-schizophrenia)
3. Dünya Sağlık Örgütü. "Schizophrenia" bilgi notu. [who.int](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia)
4. Schneider, L. (20 Ekim 2026). "Ultrasound waves that jiggle deep brain structures may relieve delusions in schizophrenia, small trial hints". *Live Science*. [livescience.com](https://www.livescience.com/health/neuroscience/ultrasound-waves-that-jiggle-deep-brain-structures-may-relieve-delusions-in-schizophrenia-small-trial-hints)
5. Qi, W. ve ark. (2023). "Aberrant resting-state functional connectivity of the globus pallidus interna in first-episode schizophrenia". *Schizophrenia Research* 261, 100-106. [doi:10.1016/j.schres.2023.09.018](https://doi.org/10.1016/j.schres.2023.09.018)
6. Leucht, S. ve ark. (2017). "Sixty years of placebo-controlled antipsychotic drug trials in acute schizophrenia". *American Journal of Psychiatry* 174(10), 927-942. [doi:10.1176/appi.ajp.2017.16121358](https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2017.16121358)
7. Subramaniam, K. ve ark. (2026). "Low-intensity focused ultrasound targeting striatal circuits in schizophrenia: feasibility, safety, and effects on hallucinations and striatal-temporal functional connectivity". *Brain Stimulation* 19, 103084. [doi:10.1016/j.brs.2026.103084](https://doi.org/10.1016/j.brs.2026.103084)

Bu yazı bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Transkraniyal ultrason uyarımı şizofreni için onaylı bir tedavi değildir; ilaç tedavisindeki her değişiklik hekimle konuşulmalıdır. Kapak: odaklanmış ultrason başlıkları (bunlar ısıtma amaçlı yüksek yoğunluklu başlıklardır, çalışmada kullanılan cihaz değildir). Fotoğraf: Chris Adams, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.


---

Tamamı ve sesli anlatım: https://kafa1milyon.com/yazi/ultrason-dalgalari-sizofreni-belirtilerini/