# Depremden Haftalar Sonra Gelen Sallantı Hissinin Bir Adı Var

- Kaynak: https://kafa1milyon.com/yazi/deprem-sonrasi-sallanti-hissi/
- Yayın: 2026-10-21
- Bölüm: Bilim
- Yazar: kafa1milyon
- Etiketler: deprem, denge, iç kulak, baş dönmesi, kaygı, kahramanmaraş

> Kahramanmaraş'ta 121 kişinin yüzde 75,2'si deprem yokken yerin sallandığını hissetti. Japonya ve Türkiye'deki çalışmalar deprem sonrası baş dönmesi sendromunu, iç kulağı ve kaygıyla bağını anlatıyor.

---
Kahramanmaraş merkezde 6 Şubat 2023 depremlerini yaşamış 121 kişi on maddelik bir anket doldurdu, ardından üç ayrı denge testine girdi. Katılımcıların yüzde 75,2'si, ortada deprem yokken yerin sallandığını hissettiğini söyledi.[1] Sonuçlar Mayıs 2026'da Turkish Journal of Kinesiology'de yayımlandı.

Hekimler bu tabloya deprem sonrası baş dönmesi sendromu diyor, İngilizce kısaltması PEDS. Adı Japonya'da, 2011 Tohoku depreminin ardından kondu.[3]

- Tokyo'da dört ay artçılarla yaşayan öğrenciler gözlerini kapatınca Osaka'daki yaşıtlarından farklı bir sonuç verdi.
- Japonya'da 3.656 kişilik bir ankette sallantı hissiyle en güçlü bağı deprem dışında bir etken gösterdi.
- Türkiye'de beş ilde 551 gençle yapılan çalışmada his bazılarında bir yılı aştı.
- Malatya'da 2026'da denenen tedavide hiçbir yöntem uygulanmayan kontrol grubu da beklenmedik bir tablo çizdi.


## Tokyo ile Osaka'yı karşılaştıran deney

11 Mart 2011'deki Tohoku depreminden sonra Tokyo aylarca artçı sarsıntıyla yaşadı. Kinki ve Rikkyo üniversitelerinden bir ekip 6-15 Temmuz 2011'de, depremden yaklaşık 17 hafta sonra, iki grup üniversite öğrencisini denge platformuna çıkardı. Tokyo'daki 52 öğrenci dört ay boyunca çok sayıda artçı hissetmişti, Osaka'daki 49 öğrenci ise neredeyse hiç hissetmemişti. İki grupta da baş dönmesinden yakınan yoktu. Gözler kapatılınca Tokyo grubunun gövdesi belirgin biçimde daha çok salındı.[2]

Göz kapanınca beden dengesini iç kulaktan ve ayak tabanından gelen bilgiyle korur. Ekip bu yüzden bozulmanın iç kulaktaki denge organından geldiğini düşündü. Tokyo grubunda salınım, öğrencinin o anki kaygı puanı yükseldikçe artıyordu. Osaka grubunda böyle bir ilişki çıkmadı.[2]

*Görsel: İç kulakta işitme ile denge aynı yerde durur. Soldaki üç yarım daire kanalı başın dönüşünü, ortadaki iki küçük kese (utrikül ve sakkül) ileri geri ve yukarı aşağı hareketi algılar. Depremin yatay ve dikey sarsıntısı en çok bu ikinci grubu yorar. Çizim: BruceBlaus / Blausen Medical, CC BY 3.0, Wikimedia Commons*


## Kumamoto'da 3.656 kişi

14 ve 16 Nisan 2016'da Japonya'nın Kumamoto bölgesini iki büyük deprem ve ardından gelen artçılar salladı. 20 Haziran ile 21 Temmuz arasında toplanan anketlerde, daha önce baş dönmesi yaşamamış 3.656 kişinin 1.543'ü, yani yüzde 42,2'si, bedeninin sallandığı yanılsamasını yaşadığını söyledi.[3] His çoğunlukla ilk hafta içinde başlıyor, ev içinde fark ediliyor ve birkaç hafta sürüyordu.

Kadınlarda, depremi binanın üçüncü katında ya da daha yukarıda yaşayanlarda, kulak çınlaması ya da kulakta dolgunluk hissedenlerde ve eskiden beri taşıt tutan kişilerde sendrom daha sık görüldü. En güçlü bağ kaygıyla çıktı. Kaygılı katılımcılarda sallantı hissi yaklaşık üç kat daha olasıydı. Ekip bir olasılığı daha sınadı, çünkü insanlar gerçek artçıları yanılsama diye bildiriyor olabilirdi. Beş bölgede artçı sayısı ile sendromun yaygınlığı arasında ilişki çıkmadı. Yalnızca beş veri noktasına dayanan bu karşılaştırmanın zayıf olduğunu ekip de yazıyor.[3]


## Sarsıntı bitince his neden sürüyor

Dengeyi üç kaynak birlikte kurar: iç kulaktaki denge organı, gözler ve kaslarla eklemlerden gelen konum bilgisi. Deprem sırasında iç kulak hızlı ve düzensiz bir hareket bildirirken gözler yerinde duran bir oda görür. Beyin bu çelişkiyi kapatmak için ayar yapar. Artçılar haftalarca sürünce ayar yerleşir ve sarsıntı bittikten sonra da hareket hissi devam eder. Kumamoto makalesi bu uyumu denizcilerin güverteye alışmasına benzetiyor.[3] Günlerce gemide kalan biri iskeleye inince yerin bir süre hâlâ oynadığını hisseder.

Miwa ve ekibinin 2025'te Auris Nasus Larynx dergisinde yayımlanan derlemesi eğilmiş ya da hasar görmüş binada yaşamayı, süren kaygıyı ve uzayan artçıları tabloyu uzatan etkenler arasında sayıyor. Yüksek binalar yavaş ve geniş salınır, alçak ve rijit binalar sert sarsılır. İki hareket de denge sistemine ayrı yük bindirir.[4]

- **%75,2** — Kahramanmaraş merkezde 121 kişilik örneklemde, deprem yokken yerin sallandığını hissettiğini söyleyenlerin oranı.Kırmacı ve ark., Turkish Journal of Kinesiology, 2026
- **%42,2** — 2016 Kumamoto depremlerinden sonra, daha önce baş dönmesi yaşamamış 3.656 kişide sallantı yanılsaması bildirenlerin oranı.Miwa ve ark., PLoS One, 2021
- **105 / 551** — Deprem bölgesindeki beş ilde, depremden bir yılı aşkın süre sonra hissi hâlâ geçmemiş ergen sayısı.Bozduman Çelebi ve ark., Auris Nasus Larynx, 2024
- **2,8 kat** — Kumamoto'da depremden sonra denge bozukluğu tanısı alan hasta sayısındaki artış.Miwa, Frontiers in Neurology, 2021


## Türkiye'den gelen rakamlar

Şanlıurfa'daki Harran Üniversitesi nöroloji polikliniğinde Temmuz-Ağustos 2023'te, depremden önce baş dönmesi ya da uyku şikâyeti olmayan 384 yetişkinle görüşüldü. Bunların 148'i (yüzde 38,5) depremden sonra baş dönmesi yaşamaya başladığını söyledi, 265'inin uyku kalitesi kötüydü. Baş dönmesi puanı yükseldikçe uyku puanı da kötüleşiyordu.[5]

Ergenlerde oran daha yüksek çıktı. Çocuk ve ergen psikiyatrisi polikliniğine gelen 100 gencin yüzde 68'i sallantı hissi yaşamıştı.[6] Aynı ekibin Nisan-Haziran 2024'te deprem bölgesindeki beş ilde 551 ergenle yaptığı çalışmada bu oran yüzde 73'e çıktı. Gençlerin 105'inde his depremden bir yılı aşkın süre sonra hâlâ geçmemişti. Geçmeyenlerde kaygı yatkınlığı ve travma sonrası stres belirtileri daha yüksekti, depremi yüksek katta yaşamak da riski artırıyordu.[7]

Kahramanmaraş'taki 121 kişide en sık bildirilen belirti yüzde 80,2 ile kaygıydı. Onu yüzde 52,9 ile taşıt tutması hissi, yüzde 41,3 ile kulak çınlaması ya da dolgunluğu izledi. Baş dönmesi yaşayanların yüzde 63,6'sı onu yerin sallanması diye tarif etti ve yüzde 54,5'inde şikâyet bir ay içinde geçti. Denge testlerindeki farkla bağlantısı kalan tek belirti grubu çarpıntı ve terleme gibi otonom sinir sistemi belirtileri oldu.[1]

Yıkıcı olmayan bir sarsıntı da his bırakabiliyor. 23 Nisan 2025'te Silivri açıklarındaki 6,2 büyüklüğündeki depremden sonraki dört hafta içinde İstanbul Medipol Üniversitesi'nden iki odyolog 157 kişiye anket uyguladı. Depremi evde yaşayanlar hayalet sarsıntıyı daha sık ve daha uzun hissetti. Sarsıntıyı "çok hafif" bulanların kaygı puanı, "orta" bulanlarınkinden yüksek çıktı.[8]

*Görsel: Türkiye çalışmalarının çoğu polikliniğe zaten başvurmuş kişilerle yapıldı ve şikâyeti olanın örnekleme girme olasılığı daha yüksekti. Bu yüzden oranlar Türkiye'nin genelini temsil etmiyor ve birbirine kıyaslanmıyor. Kumamoto anketi sağlıklı katılımcılarla yapıldığı için daha düşük çıkması şaşırtıcı değil. Kaynak: Kırmacı ve ark. 2026; Bozduman Çelebi ve ark. 2024; Miwa ve ark. 2021; Gesoglu Demir ve Havlioğlu 2024. Grafik: kafa1milyon.com*


## Malatya'da denenen tedavi

Depremden sonra gelen her sallantı hissi aynı kaynaktan doğmuyor. Kumamoto'da depremden sonra denge bozukluğu tanısı alan 575 hastanın kayıtları tarandı. Bu tanıyı alanların sayısı önceki döneme göre yaklaşık 2,8 kat artmıştı. Ménière hastalığı, baş dönmeli ani işitme kaybı ve kulak taşı kayması (BPPV) gibi ayrı iç kulak hastalıklarının payı da depremden sonraki haftalarda yükselmişti.[9] Bu hastalıkların her biri ayrı tanı ve ayrı tedavi gerektiriyor.

Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde depremden sonra başlayan baş dönmesi geçmeyen 48 yetişkin dört gruba ayrıldı. Bir grup sanal gerçeklik gözlüğüyle denge egzersizi yaptı, biri bilişsel davranışçı terapi aldı, biri ikisini birlikte yaptı. Dördüncü grup haftalık kontrole geldi ve yalnızca baş dönmesiyle baş etme üzerine eğitim aldı. Sekiz haftalık programın sonunda ve üç ay sonra yapılan ölçümlerde baş dönmesinin günlük hayata etkisi ve travma belirtileri dört grupta da azaldı. Görsel hareketle tetiklenen salınımda en kalıcı düzelme, iki yöntemin birlikte uygulandığı grupta görüldü. Yazarlar kontrol grubundaki iyileşmeyi düzenli hekim teması ve güven duygusunun geri gelmesiyle açıklıyor. Gruplar kurayla değil, konteyner kentlerden hastaneye ulaşım ve iş saatleri gözetilerek kuruldu.[10]

Kahramanmaraş ekibi deprem sonrası bakıma denge taramasının eklenmesini öneriyor.[1] Beş ilde 551 genci kapsayan 2024 çalışması ölçümünü depremden 14-16 ay sonra yaptı ve o tarihte 105 gencin sallantı hissi hâlâ sürüyordu.[7]


## Dipnotlar ve Kaynaklar

1. Kırmacı, Y. Ş., Ertürk, A., Adıgüzel Tat, H. (2026). Phantom earthquake sensation, post-earthquake dizziness symptoms, and balance performance after the 6 February 2023 Kahramanmaraş Earthquakes: An item-level analysis using the PEDS questionnaire. *Turkish Journal of Kinesiology*, 12(2), 156-163. [doi:10.31459/turkjkin.1892731](https://doi.org/10.31459/turkjkin.1892731)
2. Honma, M., Endo, N., Osada, Y. ve ark. (2012). Disturbances in equilibrium function after major earthquake. *Scientific Reports*, 2, 749. [doi:10.1038/srep00749](https://doi.org/10.1038/srep00749)
3. Miwa, T., Matsuyoshi, H., Nomura, Y., Minoda, R. (2021). Post-earthquake dizziness syndrome following the 2016 Kumamoto earthquakes, Japan. *PLoS One*, 16(8), e0255816. [doi:10.1371/journal.pone.0255816](https://doi.org/10.1371/journal.pone.0255816)
4. Miwa, T., Fujiwara, K., Matsuyoshi, H., Nomura, Y. (2025). Post-earthquake dizziness syndrome (PEDS): A comprehensive review of recent advances. *Auris Nasus Larynx*, 52(3), 253-257. [doi:10.1016/j.anl.2025.04.003](https://doi.org/10.1016/j.anl.2025.04.003)
5. Gesoglu Demir, T., Havlioğlu, S. (2024). Determining Adult Dizziness and Sleep Quality After the 2023 Earthquakes in Türkiye. *Cureus*, 16(7), e64632. [doi:10.7759/cureus.64632](https://doi.org/10.7759/cureus.64632)
6. Bozduman Çelebi, S., Akdağ, B. (2024). Post-earthquake dizziness and its psychiatric comorbidities among adolescents following the 2023 Kahramanmaraş earthquakes in Turkey. *Auris Nasus Larynx*, 51(4), 636-639. [doi:10.1016/j.anl.2024.03.006](https://doi.org/10.1016/j.anl.2024.03.006)
7. Bozduman Çelebi, S., Akdağ, B., İnce, N. ve ark. (2024). Identifying predictors of persistent post-earthquake dizziness among adolescents after the 2023 earthquakes in Türkiye: A cross-sectional, multicenter study. *Auris Nasus Larynx*, 51(6), 1081-1084. [doi:10.1016/j.anl.2024.10.013](https://doi.org/10.1016/j.anl.2024.10.013)
8. Ersin, K., Öztürk, Ş. T. (2026). Phantom earthquake sensations: a cross-sectional analysis of context, perceptual ambiguity, and cognitive intrusion. *Frontiers in Public Health*, 14, 1848434. [doi:10.3389/fpubh.2026.1848434](https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1848434)
9. Miwa, T. (2021). Vestibular Function After the 2016 Kumamoto Earthquakes: A Retrospective Chart Review. *Frontiers in Neurology*, 11, 626613. [doi:10.3389/fneur.2020.626613](https://doi.org/10.3389/fneur.2020.626613)
10. Korkmaz, H., Karaer, I. Ç., Orman, K., Talu, B., İnceoğlu, F. (2026). Treatment-related modulation of visuo-vestibular integration in post-earthquake dizziness syndrome: a longitudinal virtual reality-based study. *Journal of Neurology*, 273(4), 230. [doi:10.1007/s00415-026-13767-4](https://doi.org/10.1007/s00415-026-13767-4)

Bu yazı bilgi amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Görseller: kapak, Kahramanmaraş Dulkadiroğlu'ndaki konteyner kent, Orhan Erkılıç / VOA, kamu malı, Wikimedia Commons; iç kulak çizimi BruceBlaus / Blausen Medical, CC BY 3.0; grafik kafa1milyon.com.


---

Tamamı ve sesli anlatım: https://kafa1milyon.com/yazi/deprem-sonrasi-sallanti-hissi/